Volatiliteit en beleggen en hoe u hierop kunt speculeren

volatiliteit aandelen beleggen angst index VIX

Veel beleggers hebben vast wel eens gelezen over de volatiliteit. Maar wat is volatiliteit, waar komt het voor en hoe kunt u er gebruik van maken? Allereerst is het goed om te begrijpen wat volatiliteit is. Dit staat voor de snelheid van een beweging van bijvoorbeeld een aandeel, index of valuta. Hoe meer een bepaald product stijgt of daalt hoe volatieler het is. Beleggers kunnen hier gebruik van maken maar ook gebruiken als waarschuwing. Is een aandeel volatiel dan is er ook een boven gemiddeld risico. Een aandeel dat niet volatiel is heeft vaak een beperkt toekomstig rendement maar ook een kleiner verlies als de beurzen dalen. Er zijn een aantal indicatoren die (in-)direct verband hebben met volatiliteit. Zo kan de bèta van een aandeel aangeven of een aandeel meer, minder of even bewegelijk is als de benchmark. Heeft een aandeel een bèta van 1,5 dan zal het aandeel meestal 1,5 keer zoveel stijgen of dalen dan de benchmark. Een bèta van 0,8 geeft juist aan dat het aandeel minder stijgt of daalt dan de benchmark. Een andere en algemenere indicator voor de beurs is de VIX index.

Volatiliteit Index / VIX

De belangrijkste indicator voor volatiliteit is de VIX index. De Chicago Board Options Exchange Volatility Index (afgekort CBOE VIX) heeft een actuele stand van de VIX index. De berekening van de VIX index is een schatting op basis van de verwachte volatiliteit van gewogen prijzen van opties op de S&P 500-index. Deze weging is er op een brede samenstelling van call- en putopties. De prijzen die worden gebruikt om VIX-waarden te berekenen zijn dan ook vooral real-time gemiddeldes van SPX bied- en vraagprijzen.


Goed(-koop) beleggen? (klik voor info)

De verwachting die hiermee wordt afgegeven heeft betrekking op de beweging van de S&P500 index voor de komende 30. Hoe hoger de VIX index des te meer beweging men verwacht voor de index. Dit kan ook een sterke opwaartse beweging zijn maar de index staat vooral bekend als angst index. Onderstaande grafiek geeft het verloop van de VIX index aan sinds 1990. De absolute piek was er tijdens de kredietcrisis in het najaar van 2008.

Volatiliteit gemeten met de CBOE VIX index
Volatiliteit gemeten met de CBOE VIX index

Tot stand komen van de VIX index

De VIX wordt berekend aan de hand van korte termijn opties op de S&P500 index. De waarde van zowel put als call opties zijn sterk verbonden aan de verwachte volatiliteit van de onderliggende waarde. Een hogere volatiliteit zorgt er vaak voor dat de kans toeneemt dat opties in the money kunnen expireren. Deze volatiliteitsindex kan dus een handige indicator zijn voor de verwachting van beleggers voor de komende tijd. Een combinatie van optieprijzen en andere variabelen zoals de rentevoet, looptijd, uitoefenprijs en de prijs van de onderliggende waarde maken het mogelijk om de verwachting van toekomstige volatiliteit af te leiden. Dit kan onder meer in een model zoals die van bijvoorbeeld Black-Scholes.

Speculeren op volatiliteit

Speculeren op volatiliteit lijkt toepasselijker dan beleggen op volatiliteit omdat het vooral iets is voor de korte termijn. Bij een aandeel speelt voor de meeste beleggers de langetermijnverwachting een grote rol. In het geval van volatiliteit is het niet logisch om te speculeren op bewegelijkheid over een aantal maanden, het is dus eerder iets voor de korte termijn. Doorgaans is de VIX index een contra-indicator van de algemene stemming op de beurs. Voor wie er niet op wil speculeren kan het nog altijd als een indicator gebruiken, immers een toename van de VIX index laat een verwachting zien van meer onrust en dus volatiliteit. Die volatiliteit kan ook zeer kort zijn en ook net zo snel weer verdwijnen.

Waarmee kunt u handelen op de volatiliteit?

Naast professionals kunnen ook particulieren speculeren op de VIX, let wel op want dit is niet voor beginners weggelegd. Er bestaan diverse futures en opties waarmee gespeculeerd kan worden op de stijging of daling van de volatiliteitsindex VIX. Twee effecten die de VIX futures volgen zijn bijvoorbeeld VXX en VXZ, deze zijn ook voor particulieren te verhandelen. Andere mogelijkheden hebben de symbolen: TVIX, VIXY, SVXY, etc. Op andere indexen zijn ook indicatoren vergelijkbaar als de VIX, zo heeft de Dow Jones Industrial average de indicator VXD en de Nasdaq 100 heeft de VXN indicator.

Een wat begrijpelijker product is een hefboomproduct zoals een turbo op de VIX index. De onderliggende waarde kan dan bijvoorbeeld de VIX CBOE Volatility Index future zijn van de lopende maand. Omdat de meeste turbo’s zelf geen afloopdatum hebben maar de future contracten van de onderliggende waarde wel zal het contract worden doorgerold. Dit komt er op neer dat de nieuwe onderliggende waarde een afloopdatum verder in de toekomst krijgt. Is de onderliggende waarde nu het future contract april dan zal kort voor de afloopdatum worden doorgerold naar het future contract van mei.

Mocht u willen speculeren op de volatiliteit let dan wel hierop:

  • De VIX index kan erg volatiel zijn, pas dus op met de hoogte van de hefboom. Uitslagen voor de VIX index van 10 procent of meer zijn geen uitzondering, combineer dit met een (te) hoge hefboom en u kunt uw investering snel grotendeels of geheel verliezen.
  • Vermoedelijk vanwege de hoge volatiliteit van de onderliggende waarde is de spread bij de meeste turbo’s ongewoon hoog. Een spread van 4 procent is eerder regel dan uitzondering.
  • Volg regelmatig de onderliggende waarde op de website van CBOE.

Meer over speculeren, beleggen en de beurzen op het beursforum.

Kopafbeelding: Shutterstock


Direct het laatste beursnieuws: